Uszkodzona taśma flex – objawy i możliwości regeneracji

Smartfony, tablety czy aparaty fotograficzne – to przykładowe urządzenia, które działają dzięki taśmie flex. Niestety, jest ona dość kruchym elementem. Problemy z taśmą flex mogą pojawić się w związku z intensywnym użytkowaniem urządzenia lub być skutkiem jego mechanicznego uszkodzenia. Wówczas rozwiązaniem bywa regeneracja. Dowiedz się, jakie objawy wskazują na uszkodzenie taśmy flex i jak wygląda jej naprawa.

Czym jest taśma flex i w jakich urządzeniach występuje?

Taśma flex to rodzaj przewodu, który jest wykorzystywany do łączenia komponentów elektronicznych. Przewód ten wyróżnia się właściwościami – jest cienki, płaski i elastyczny. Dzięki temu można go stosować w urządzeniach o niewielkich rozmiarach i w miejscach trudnodostępnych. Na pytanie, co to jest taśma flex, można też odpowiedzieć inaczej – to rodzaj połączenia elektrycznego.

Współcześnie taśmy flex wykorzystuje się w różnych urządzeniach elektronicznych. Należą do nich m.in. laptopy, smartfony, radia samochodowe i nawigacje GPS. W zależności od rodzaju i konstrukcji urządzenia może znaleźć się w nim taśma FFC (z ang. Flexible Flat Cable – elastyczny przewód płaski) lub taśma FPC (z ang. Flexible Printed Circuit – elastyczny obwód drukowany), która jest wpięta w złącze ZIF (z ang. Zero Insertion Force – złącze z zerowym naciskiem).

Objawy uszkodzonej taśmy flex – jak rozpoznać problem?

Migający ekran laptopa, paski uniemożliwiające odczytanie komunikatów wyświetlanych na ekranie radia samochodowego, migotanie lub nieprawidłowe wyświetlanie kolorów na ekranie telewizora czy brak reakcji ekranu smartfona na dotyk – to przykładowe objawy zerwanej czy uszkodzonej taśmy flex. Symptomy problemów z taśmą flex są na tyle charakterystyczne, że z reguły eliminują inne rodzaje uszkodzeń.

Jak rozpoznać uszkodzoną taśmę flex:

• sprawdź, czy ruch zmienia obraz wyświetlany na ekranie urządzenia (np. smartfona) – jeżeli tak, problemem jest najpewniej taśma flex;
• przeprowadź test zewnętrznego monitora – jeżeli problemem jest dotknięty laptop, podłącz go do monitora, aby sprawdzić, czy obraz jest poprawny, co wskaże na uszkodzenie taśmy flex.

Najczęstsze przyczyny uszkodzeń taśm flex

Uszkodzona taśma flex to często identyfikowany problem. Nieprzypadkowo. Taśma flex jest delikatnym elementem, który może uszkodzić wiele czynników – zanieczyszczenia, zbyt wysoka lub niska temperatura czy przypadkowe upuszczenie urządzenia. Niekiedy zerwana ścieżka taśmy ma swoje źródło w zmęczeniu materiału. Taśmy flex, podobnie jak wszystkie inne przewody, mają określoną żywotność.

Problemy z taśmą flex mogą pojawić się również tuż po jej wymianie. Nieumiejętna wymiana taśmy flex może być przyczyną np. jej złamania.

Kiedy możliwa jest regeneracja, a kiedy konieczna jest wymiana taśmy flex?

Regeneracja taśmy flex jest możliwa tylko wówczas, gdy uszkodzenie jest drobne i można je usunąć, wykorzystując lutowanie. Dobrym przykładem jest przerwanie ścieżki. Naprawa taśmy flex jest rozwiązaniem również w sytuacji, gdy źródłem usterki jest jakość połączenia wykonanego metodą lutowania (zimny lut).

Taśma flex matrycy musi zostać wymieniona, gdy doszło do jej trwałego uszkodzenia mechanicznego – pęknięcia, złamania czy zgniecenia. Wymiana jest też jedyną możliwością, gdy ścieżki są zbyt gęste. Wówczas lutowanie jest niemożliwe. Ten problem często występuje w przypadku taśm flex telefonów, zwłaszcza w nowoczesnych smartfonach.

Na czym polega regeneracja taśmy flex?

Regeneracja taśmy flex sprowadza się do naprawy przerwań ścieżek lub uszkodzeń styków – bez wymiany tego elementu na nowy. Sposób regeneracji taśmy flex jest uzależniony od rodzaju rozpoznanych uszkodzeń. Stąd też w pierwszej kolejności należy zidentyfikować problem, a dopiero następnie podjąć próbę naprawy.

Niekiedy praca serwisanta ogranicza się wyłącznie do usunięcia zanieczyszczeń ze styków. Częściej jednak konieczne jest połączenie tej czynności z lutowaniem lub zastosowaniem metody hot bar. Osobną kategorią są usterki złącz taśm – niekiedy konieczne może być lutowanie gniazda ZIF.

Jak przebiega profesjonalna naprawa taśmy flex w serwisie?

Zasady są podobne niezależnie od tego, czy wymagana jest naprawa taśmy FPC, czy np. lutowanie układów – w pierwszej kolejności serwis określa, czy warto naprawiać taśmę flex, czy należy ją wymienić. Jeżeli uszkodzenia kwalifikują się do naprawy, to w uproszczeniu proces regeneracji przebiega według następującego schematu:

1. przygotowanie obszaru roboczego – serwisant usuwa izolację i oczyszcza powierzchnię alkoholem izopropylowym;
2. lutowanie – taśma flex aparatu czy taśma flex konsoli jest lutowana pod mikroskopem przy pomocy specjalistycznych narzędzi;
3. zabezpieczenie – po naprawie połączenia muszą zostać odpowiednio zabezpieczone;
4. weryfikacja poprawności działania urządzenia – ostatnim krokiem jest sprawdzenie, czy lutowanie taśm flex przyniosło oczekiwany rezultat.

Dlaczego naprawa taśm flex wymaga specjalistycznego sprzętu?

Naprawa taśm flex, podobnie jak lutowanie SMD, często sprowadza się do precyzyjnego lutowania. Lutowanie taśm flex wymaga z kolei precyzyjnych grotów z bardzo cienką końcówką (np. 0,2 mm). Wynika to z konstrukcji taśm flex – ścieżki przewodzące są rozmieszczone w niewielkiej odległości od siebie. Jednocześnie dedykowane narzędzia to nie wszystko – potrzebny jest jeszcze mikroskop. Praca w znacznym powiększeniu znacznie ułatwia połączenie przerwanych ścieżek.

To właśnie konieczność posiadania sprzętu oraz manualnej wprawy w precyzyjnym manipulowaniu lutowanym elementem są głównymi przyczynami, dla których taśma flex obiektywu czy taśma flex pada powinna trafić do serwisu – analogicznie jak w przypadku, gdy konieczne jest lutowanie BGA. Fachowiec oceni, czy da się naprawić taśmę flex, a jeżeli tak, wykonana niezbędne prace.

Najczęstsze błędy podczas samodzielnych prób naprawy taśm flex

Samodzielna regeneracja taśm łączących płytki może zakończyć się trwałym uszkodzeniem tego elementu – wystarczy popełnić jeden z następujących błędów:

• przecięcie miedzianej ścieżki podczas usuwania warstwy ochronnej,
• dobór nieprawidłowej temperatury,
• nieprawidłowy stop lutowniczy,
• brak topika,
• brak zabezpieczenia powierzchni po zakończeniu lutowania.
• mechaniczne uszkodzenie taśmy,

FAQ – najczęściej zadawane pytania

• Co to jest taśma flex?

Taśma flex to rodzaj cienkiego, płaskiego, elastycznego przewodu wykorzystywanego do łączenia komponentów elektronicznych. Wyróżnić można taśmy m.in. FFC (płaskie przewody w formie taśmy) oraz FPC (elastyczne obwody drukowane).

• Po czym poznać uszkodzoną taśmę flex?

Objawy uszkodzenia, jakim objęta jest taśma flex, manifestują się m.in. nieprawidłowym wyświetlaniem obrazu na ekranie. Jeżeli problem dotyka smartfona, urządzenie może nie reagować na dotyk użytkownika.

• Czy każdą taśmę flex można zregenerować?

Nie zawsze istnieje możliwość regeneracji taśmy flex. Rozległe uszkodzenia mechaniczne, jak choćby złamanie, uniemożliwiają naprawę taśmy. Również konstrukcja taśmy (zbyt gęste ułożenie ścieżek) mogą być przyczyną braku możliwości regeneracji.

• Ile kosztuje naprawa taśmy flex?

To, ile kosztuje naprawa taśmy flex, zależy od rodzaju zastosowanej taśmy i urządzenia – ceny zaczynają się od 80 zł, ale niekiedy mogą przekroczyć barierę 1000 zł. Taśma flex laptopa czy starszego smartfona niższej klasy z reguły jest tańsza w naprawie niż we flagowcach.

• Czym różni się regeneracja taśmy od jej wymiany?

Regeneracja taśmy flex polega na jej naprawie, np. usunięciu przerw w biegu ścieżek. Z kolei wymiana sprowadza się do zastąpienia uszkodzonej taśmy nową.

• Czy naprawiona taśma flex jest trwała?

Jeżeli naprawa taśmy flex została wykonana zgodnie ze sztuką, powinna być trwała. Gdy istnieje ryzyko, że efekt będzie krótkotrwały, rekomendowana jest wymiana taśmy.

• W jakich urządzeniach najczęściej uszkadzają się taśmy flex?

Do uszkodzenia taśmy flex najczęściej dochodzi w tych urządzeniach, które są intensywnie użytkowane i które są składane lub zamykane. Dobrymi przykładami są składane smartfony i laptopy.